De wet van harmonie in onszelf

Het gelijke gewicht van zelfgevoelens

Wie iets, zelfs een klein deel van de hele werkelijkheid, [...] begrijpelijk vindt, erkent daarmee dat de raadselachtige werkelijkheid bestaat als een structuur van orde, d.w.z. als harmonie. Deze kennis van orde en harmonie is de kennis van betekenis. (Max Lüscher)

Het verlangen naar harmonie is een verlangen naar eenheid en heelheid. Onze ideeën over deze eenheid, de behoeften, belangen en verlangens met betrekking tot een harmonieus samenleven en een harmonieuze vormgeving van een gemeenschappelijke wereld drijven daarentegen meestal ver uit elkaar. Zelfs als de interpersoonlijke dialoog erin slaagt de verschillende perspectieven te communiceren, blijft de vraag naar de innerlijke ervaring, d.w.z. de vraag of we zelf, heel individueel, een harmonieuze wereld ervaren, meestal onaangeroerd. De vraag "Hoe ervaren we de wereld?" is nauw verbonden met de vraag "Hoe kunnen we de wereld ervaren? Welke mogelijkheden hebben we en wat zijn de voorwaarden?". Max Lüscher gaat in op de voorwaarden voor de mogelijkheid om te ervaren en vindt de oplossing in de eenheid van het zelfgevoel.

Het zelfgevoel en de zelfregulatie van de psyche

Op basis van de antropologische fundamentele relaties ontstaan vier mogelijkheden van de zelf-wereld relatie. Deze vier fundamentele basisrelaties blijken vier innerlijke toestanden of innerlijke houdingen te zijn in het rijk van het psychische. Deze houdingen worden min of meer bewust ervaren als zelfgevoelens. De zelfgevoelens reguleren als parameters alle mentale processen op alle niveaus: het fysieke, het psychische, het mentale en het communicatief-interactieve niveau. Gezondheid is dus gebaseerd op het functioneel gelijke gewicht van de zelfgevoelens: innerlijke tevredenheid, zelfwaardering, zelfvertrouwen en innerlijke vrijheid.

Het harmonieuze samenspel van deze zelfgevoelens betekent dat de psyche, als zelfregulerend systeem, mensen normaal gesproken in staat stelt om zich optimaal aan te passen aan de eisen van hun medemensen en hun omgeving. Als een van deze zelfgevoelens onder- of overgewaardeerd wordt, bijvoorbeeld eigenwaarde, raakt het zelfregulerende systeem van de psyche disfunctioneel. Omdat de wet van gelijk gewicht van de zelfgevoelens toch geldig blijft, reguleert de psyche de dynamiek van de innerlijke psychische krachten door een balans te creëren. Deze compensatie heeft echter - door zijn systemische aard - ook invloed op de andere zelfgevoelens.

In het beeld blijven: De overwaardering van eigenwaarde toont zich als een egocentrische aanspraak op geldigheid en respect, die zijn oorzaak heeft in het tekort aan eigenwaarde. Ter compensatie wordt dit innerlijke tekort opgeëist in de vorm van zelfbevestiging van buitenaf. Afhankelijkheid van zelfbevestiging door anderen leidt echter tot op zekere hoogte tot verlies van innerlijke vrijheid; bovendien schaadt het innerlijke tevredenheid en verzwakt het zelfvertrouwen.

Dit is slechts een klein inzicht in het zelfregulatiesysteem en de dynamiek ervan. Lüscher diagnostiek kan de specifieke stoornis zichtbaar maken door middel van de Lüscher kleurentest. Het toont tegelijkertijd de oorzaak van de stoornis en de mogelijkheid van therapie.

Literatur: Max Lüscher (2009), Das Harmoniegesetz in uns. Berlin, Ullstein;